„WIEDZA TO WOLNOŚĆ. PIENIĄDZ TO DŁUG.” Tytułowy utwór PRO8L3M to jeden z najbardziej bezkompromisowych i refleksyjnych momentów na albumie „EX UMBRA AD LIBERTATEM”.

Oskar bierze na warsztat temat, który dotyczy wszystkich – pieniądz, system finansowy oraz rola wiedzy ekonomicznej we współczesnym świecie – przyglądając się im z perspektywy jednostki funkcjonującej w złożonej rzeczywistości społecznej. Wraz z klipem ukazuje się również video, które w merytoryczny sposób przedstawia zawiłości systemu finansowego w narracji duetu.

Utwór „Ex Umbra Ad Libertatem” jest gorzką, ale wyważoną refleksją nad edukacją, społecznym konformizmem i poczuciem bezpieczeństwa, jakie daje codzienna rutyna. PRO8L3M pokazuje, jak łatwo poruszamy się w systemie, którego zasad często nie analizujemy wnikliwie, akceptując uproszczone narracje obecne w mediach i debacie publicznej. Kredyt, inflacja czy PKB – pojęcia powszechnie znane – stają się tu punktami wyjścia do szerszej rozmowy o tym, jak funkcjonuje współczesna gospodarka i jakie ma to konsekwencje dla codziennych decyzji.

To numer o wygodzie niewiedzy i odkładaniu pytań „na później”. O postawie, w której bieżące obowiązki i tempo życia często wygrywają z potrzebą zrozumienia procesów wpływających na naszą przyszłość. Refren utworu trafnie oddaje ten stan zawieszenia – przekonanie, że „to mnie nie dotyczy”, że „nie teraz”, że „nie mam czasu”.

Tymczasem finałowe przesłanie nie pozostawia złudzeń: wiedza to wolność, a jej brak jest formą zniewolenia. Wiedza daje sprawczość i większą niezależność w podejmowaniu decyzji. Fraza Ex Umbra Ad Libertatem przestaje być jedynie tytułem albumu, a zaczyna funkcjonować jako myśl przewodnia całego projektu.

Nieprzypadkowo równolegle z premierą klipu pojawia się video, w którym poznajemy mechanizmy tworzenia pieniądza. Wizuale to dynamiczny kolaż archiwalnych reklam i programów telewizyjnych, a narratorzy, Oskar i Steez, w merytoryczny, ale zrozumiały sposób opowiadają o funkcjonowaniu systemu finansowego. Materiał powstał przy wsparciu Instytutu Misesa i rozwija tematy poruszane w utworze, a przede wszystkim zachęca odbiorców do samodzielnego pogłębiania wiedzy i krytycznego myślenia o systemie finansowym.

„Ex Umbra Ad Libertatem” to rap, który nie udziela odpowiedzi, tylko stawia pytania. PRO8L3M z charakterystyczną ironią, precyzją i intelektualnym niepokojem kończy tym klipemf podróż z mroku do wolności.

PRO8L3M od czasu debiutu w 2013 roku konsekwentnie utrzymuje się w czołówce. Wielokrotnie nagradzany, doceniany przez krytyków, docierający do zróżnicowanych odbiorców, porywający publikę na wielotysięcznych koncertach. Duet zawsze wnika głębiej niż typowe, rapowe narracje. To niebezpieczne życie – hajs, narkotyki, seks, gangsterskie opowieści, ale te historie w muzyce Oskara i Steeza zawsze dotykają spraw głębszych i ważniejszych, kondycji ludzkiej natury.

fot. Łukasz Dziewic